poniedziałek, 22 stycznia 2018

Gdzie jest Tolly?
Dom Tolkienów na Zaroślaku?

Ha ha, lubię mnożyć moje teorie. Mam spis mieszkańców Gdańska z 1770, w którym znalazłem tylko obywatela i mistrza kuśnierskiego, Michaela Tolkiena. Nie znalazłem tam śladu Christiana Tolkiena ani jego syna Johanna Benjamina Tolkiena. W miejscu, gdzie spodziewałbym się tego drugiego, znalazłem Benjamina Tolkowskiego, czeladnika rzemieślniczego na ul. Świętego Ducha, a tam gdzie pierwszego,  czyli na Zaroślaku w okolicach ulicy Reinkesgasse, Christiana Schmidta... 



Czyżby ci Tolkienowie ukrywali się przed spisem (o tym spisie pisałem tutaj), który miał na celu wyrzucić z miasta mieszkańców z Królestwa Prus, którzy nie mieli ustalonego statusu? Schmidt to jedno z najpopularniejszych nazwisk (coś jak Underhill w Shire), a Tolkowski brzmi bardzo 'Tolkien-related'.

Ale prawda jest zapewne taka: Christian Tolkien nie posiadał obywatelstwa gdańskiego. Nie mógł zatem kupować na terenie miasta nieruchomości. Dlatego trudno znaleźć go w urzędowych dokumentach. Rzemieślnikami w rodzinie byli jego brat, Michael Tolkien (mistrz kuśnierski i obywatel) oraz Johann Carl Bergmann, zięć, który był rzemieślnikiem-stolarzem. Dlatego Bergmanna widzimy jako właściciela domów przy Reinkesgasse na Zaroślaku, w tym nr 2. Dlatego Michaela Tolkiena widzimy jako właściciela kamienicy przy Grobli II nr 6. Myślę, że starsi państwo Tolkienowie mieszkali po prostu z córkami i zięciem Johannem Carlem w znalezionym przeze mnie domu na Zaroślaku. W jego miejscu stoi dziś ta kamienica:

Źródło: Google Maps

Źródło: Fotomemoria
P. Marcin Stąporek, wielki znawca dawnego Gdańska, napisał na Forum "Dawny Gdańsk" (wpis):
Tam gdzie było Reinkegasse 1 i 2, na początku XX wieku postawiono nową kamienicę - nie wiem czy są jakieś starsze zdjęcia niż te http://fotomemoria.pl/pl/searchquery/spadzista/1/full/5?url=spadzista ale budynek istnieje do dziś, ma adres ul. Spadzista 1-2 i nad wejściem datę 1903.
Kto mieszka w tej kamienicy, może mieć pewność, że na jej miejscu stał dom, który należał do zięcia państwa Tolkienów. Istnieje dość duża szansa, że Tolkienowie mieszkali w tym miejscu już w latach 50. XVIII wieku i że tam właśnie urodził się Johann Benjamin Tolkien (1752–1819), który pochowany jest na cmentarzu Bunhill Fields w Londynie!

sobota, 20 stycznia 2018

Odnalazłem dom Tolkienów na Zaroślaku (! lub ?)

Odnalazłem dom(y) Johanna Carla Bergmanna i jego żony, Eleonory Renaty, z domu Tolkien, córki Christiana Tolkiena i siostry "Londyńskich Braci" (o Bergmannach więcej tutaj i tutaj)! Może to oznaczać, że odnalazłem dom, w którym mieszkali wcześniej Tolkienowie, gdzie urodził się Johann Benjamin Tolkien! Odnalazłem ten dom w księdze gruntowej Zaroślaka/Petershagen (AP Gd. 300,32/46 za lata 1675-1814) pod następujący adresem: Petershagen Innerhalb Reincken Gasse sinistr. lat. [Zaroślak Wewnętrzny, ul. Reincken Gasse, lewa strona].

Strona tytułowa księgi gruntowej ze spisem treści, który świetnie obrazuje, jak dzielił się Zaroślak w XVIII wieku:


Str. 30 i pierwszy zapis na temat Johanna Carla Bergmanna (z 19 czerwca 1784 roku, gdy posiadał on posesje A i B – tę ostatnią w 1814 przejął niejaki Simon Schultz). Z zapisu wynika, że może chodzić o domy przy Reinkesgasse nr 9 i 8 (patrz mapa wyżej):


Str. 34 i jeszcze wcześniejszy zapis na temat Johanna Carla Bergmanna (z 8 lipca 1777 roku, gdy posiadał on posesję B). Z zapisu wynika, że może chodzić o dom przy Reinkesgasse nr 2 (patrz mapa wyżej – jest to dom przy samym zboczu Biskupiej Górki, na którego tyłach znajdują się tereny należące do szpitala św. Gertrudy):


Moja interpretacja tych danych: Johann Carl Bergmann ożeniwszy się z Eleonorą Renatą Tolkien (córką Christiana i Anny Euphrosiny Tolkienów) w 1774 zamieszkał wraz z nią i jej rodzicami w ich domu przy Reinkesgasse nr 2 (84 wg Servis-Nummer). Ponieważ ten dom znajduje się już na zboczach Biskupiej Górki, to może tak go właśnie czasem lokowano (na Biskupiej Górce/Bischofsberg)? Dom ten przejął na własność w 1777, ale być może teściowie mieszkali tam z nim i jego rodziną. W 1784 zakupił kolejne dwa domy przy tej samej ulicy (nr 8 i 9, czyli Servis-Nummer 76-78). Domy w tej części Zaroślaka widzimy na tej grafice M. Deischa (z ok. 1765) w samym centrum, na lewo od wieży kościelnej:


Szukam dalej...

wtorek, 16 stycznia 2018

Tolkien o katolickich Gotach

«Ronald [czyli J.R.R. Tolkien] z wielką żywotnością przekonywał nad naszym obiadowym stołem, że jedną z największych katastrof europejskiej historii było przejście Gotów na arianizm: ich język, gotowy by stać się jednym z języków klasycznych, wzbogaciłaby już nie tylko wspaniała wersja Pisma Świętego [które na gocki przełożył biskup Wulfila], ale też prawa bizantyńskie, lokalna forma liturgii, która mogłaby się stać modelem na wszystkich ludów germańskich, co dałoby im rodzimy katolicyzm, który nigdy nie odpadłby od Kościoła. I wtedy Tolkien wstał i zaczął deklamować Ojcze nasz po gocku.»
 ["A Tribute to Tolkien", The Tablet, 15 September 1973, str. 879–80]
 

Who is Galadhorn?


Life of Galadhorn Elvellon by Ryszard Derdzinski, source: Gwaith-i-Phethdain
 
Galadhorn was born in 495 FA in Mithrim as the only son of Galachal and Meleth. His parents were fugitives of Dor-lomin and they found help and rest among the Grey Elves of Mithrim. There Galadhorn met the Elves for the first time and befriended many of them. Other Men called the boy 'Elvellon' that means Elendil in High Elvish. 

Galadhorn's mother-tongue was Mannish that later became the usual language of Númenor, but he loved Mithrim Elvish dialect so much that he began to compose short poems and songs in this language. Later - as will be told - he found out the beauty of Quenya. When Galadhorn was fifteen Gondolin fell and some of the Gondolinrim people escaped to the Mouths of Sirion. There they founded the last Elvish kingdom of Beleriand. Galadhorn's parents were killed in the meantime by the Easterlings and our boy escaped southwards with the other people of the Hador's folk. He found his new homeland in the Sirion's Havens and there he met Pengolodh and the other Lambengolmor of Gondolin. Finally Galadhorn could share his linguistic passion with the others. Pengolodh the Wise was his master and from him the young man learned a lot about Quenya and Sindarin and about the writing systems. Pengolodh was content too, because he could listen the true Northern Mannish dialect in the Galadhorn's mouth. Galadhorn's main interest was Sindarin with all its dialects. He composed a big Sindarin dictionary where he recorded the Grey-tongue of Beleriand. He wrote many poems and histories in Sindarin too.

[His writings were taken to Númenor and later to Gondor (Minas Tirith) and Imladris - Bilbo Baggins found the manuscripts in Elrond's library and in this way they were transported to the Shire. Now I, Frodo G. Maggot, have a copy of one of the Galadhorn's MS] Galadhorn fought with the Feanor's sons where they attacked the Havens and defended Pengolodh - his master. He was wounded in the battle but fortunately survived and could write a lament about the terrible Kinslaying. In 551 Galadhorn being a man in his 56 was killed in the War of Wrath, at the Angband Gates. His sons - Galachal and Galdor - and his son's families emigrated to Númenor in the Second Age.

niedziela, 14 stycznia 2018

How did the early Tolkiens look?

What have they in common? Brown hair, blue eyes, round faces? Or maybe they are not similar to each other. How do you think? Typical English? Or maybe German? And what do you think about them looking East European or Baltic? The early Tolkiens from the line of Johann (John) Benjamin Tolkien who was born in 1752 in Gdańsk (and whose ancestors came from Duchy of Prussia):


Ada Emily Esther Tolkien (1862, Manchester - d. 1937, Florida),
daughter of Alphred John Tolkien, son of George
and grandson of Johann (John) Benjamin Tolkien from Gdańsk

The same Ada E E Tolkien

Ada Tolkien with her siblings

Henry Monteith Tolkien (1854-1938), son of Henry Tolkien,
great-grandson of Johann (John) Benjamin Tolkien from Gdańsk

Arthur Reuel Tolkien, father of J.R.R. Tolkien
and great-grandson of Johann (John) Benjamin Tolkien
from Gdańsk

sobota, 13 stycznia 2018

The Tolkien Homeland

The Pasmar valley. The homeland of the Tolkien family. I meet the Tolkiens in this vale from the fifteenth century (meet Jacob Tolkin) to the tragedy of the Second World War. In 1945 the Tolkien history of East Prussia finished...

This is how this "Tolkien" region looked on the map from the eighteenth century. See Sollau which were in possession of the Tolk/Tolkien family in the fifteenth century (and I meet last Tolkiens there in the seventeenth century ie. Johim Tolkien from Kilgis, Michael Tolkien from Sollau and his son Christian), see Globuhnen where the confirmed ancestors of J.R.R. Tolkien lived and see Kreuzburg where they made their businesses and from where they migrated to Königsberg, Lübeck, Danzig (Gdańsk) and other parts of the Baltic area):

 
This is Globuhnen on the map from 1922. See the houses of this small village:

 
  
And now in the Kaliningrad Oblast of the Russian Federation no building exists in Globuhnen...

 

This world has perished... This is Globuhnen in the 1940s.

Now only trees under the wide sky which in the Baltic countries seems to be bigger and bluer

piątek, 12 stycznia 2018

Tolkien and Goddess Sulis

From The Lord of the Rings Fanatics Forum on Tolkien and the name of the Goddess Sulis Minerva from Bath (Lat. Aquae Sulis): 


"Tolkien's assistance to Sir Mortimer Wheeler [ie. his note on the name Nodens in Wheelers' report on the Lydney excavations] is well known; but I've just come across another example in my copy of the first volume of the Oxford History of England; Roman Britain and the English Settlements by Collingwood and Myers, first published in 1936. [around the time that TH was at the publishers'.]

Collingwood was a colleague of Tolkien's at Pembroke College Oxford, and in his acknowledgements, Tolkien heads the list, for his 'untiring help with Celtic philology'.

And on the subject of Local Celtic Deities we have:
'Sulis (1) the goddess of the hot springs at Bath, came into her own at a very early date... But less than thirty miles away across the Severn, Nodens, the hunter-god of the Forest of Dean, who survived in later mythology as Nuada of the Silver Hand, king of the Tuatha de Danann, and later still as King Lear, had to wait for his splendid temple...'

(1) She is traditionally called Sul, but Professor Tolkien points out to me that the Celtic nominative can only be Sulis, and our authority for believing that even the Romans made a nominative Sul on the analogy of their own word sol - perhaps meaning the same - is not good. The Celtic sulis may mean 'the eye' and this again may mean the sun'.
Here we have Collinwood using information directly from Tolkien's note on the name Nodens, but without acknowledgement, I might say"